|


Bitkisel terkipler, karışımlar, formüller,
konusunda bilgili uzmanlar tarafından yapılırsa
ve üretim izinli ürünler kullanılırsa
faydalanıla bilinir. Aksi taktirde
zamanınız emeğiniz ve paranız boşa gidebilir.
Ayrıca zarar görebilirsiniz...
ÜRÜNLERİMİZ VE
KULLANIMI HAKKINDA BİLGİ ALMAK İÇİN İLETİŞİM
KURUNUZ...


BİTKİ SÖZLÜĞÜ
Hardal:
Kullanıldığı yerler:
Siyah hardal tohumundan tıpta, bronşit ve
zatürreeden kaynaklanan şikayetleri gidermek
için haricen kullanılan ilaçlar yapilir.
Sofra hardalı ise hazmı kolaylaştırıp, kabız
olmayı önler.
Haşhaş:
(Schlafmohn / Poppy / Papaver / Papaveraceae /
Papaver somniferum glabrum / Oplum poppy)
Yüzyıllardan beri ekilmekte olan bir kültür
bitkisidir. Haşhaş ziraatının ilk defa nerede
başlamış olduğu kesin olarak belli değildir.
Bâzı yazarlara göre Akdeniz havzası, Anadolu ve
Mezopotamya’dır. Türklerin eski anayurtları olan
Orta Asya’da haşhaş ziraatını yapmakta oldukları
ve göçler ile bu kültürü etrafa yaydıkları
düşünülmektedir. Etiler zamanında Anadolu’da
haşhaş ekimi yapıldığı arkeolojik kazılarla
ortaya çıkmıştır. Anadolu birçok coğrafik ve
ekolojik haşhaş gruplarının toplandığı bir
yerdir. Bu sebeple Anadolu’da çok çeşitli haşhaş
gruplarına rastlanır. Memleketimizde
yetiştirilen haşhaş iki alt türe ayrılmaktadır:
1) Papa ver somniferum alt tür anatolicum (Körhaşhaş):
Bitki 50-120 cm boyunda, az veya orta dallı,
kapsülleri büyük (5 cm çaplı), kalın kabuklu,
konik, yuvarlak, olgunlaşınca delikleri
açılmayan türdür.
Bu alt türün de beyaz ve mor çiçekli olan
varyeteleri (çeşit) vardır.
Varyete albescens (Akhaşhaş):
Çiçekler saf beyaz, tohumlar beyaz veya devetüyü
renklidir. Ekilmekte olan haşhaşların %
60-70’ini bu varyete teşkil etmektedir. Bilhassa
sofa bölgede (Amasya, Tokat, Çorum, Malatya)
ekilmektedir.
Varyete violascens (Karahaşhaş, Gökhaşhaş):
Çiçekler açık veya koyu mor, tohumlar gri veya
kahverengidir. Yukarıdaki varyeteye göre daha az
ve genellikle onunla birlikte ekilmektedir.
2) Papaver somniferum alttür spontaneum (Açıkhaşhaş):
Bitki 60-100 cm boyunda, kapsülleri küçük (2,5
cm çaplı), çok ve nadiren orta dallı, ince
kabuklu olup olgunlaşınca kapsül meyvede
delikler açılır. Bu alt türün de varyeteleri
vardır. Ekimi körhashas alt türünün
varyetelerine göre az olmakla beraber Bilecik,
Kütahya, Uşak, Afyon, Burdur, Isparta, Denizli
ve haşhaş zirâatı yapılan hemen her mıntıkada
bulunur. Varyete violaceum’un çiçekleri açık
mordan koyu mora kadar değişen renkli, dip
kısımları koyu mor renklidir. Tohumlar
mavimsi-gri veya kahverengidir. Anadolu’da açık
haşhaşın en çok rastlanan varyetesidir.
Türkiye’de yetiştiği yerler:
Anadolu.
Kullanıldığı yerler:
Bitkinin kullanılan kısımları ham meyvelerinin
çizilmesi ile elde edilen afyon, kurutulmuş ham
meyveler, yapraklar, tohumları ve tohumlarından
elde edilen yağıdır. Haşhaş yaprağı elde
edildiği alt türe ve gövdedeki yerine göre sekli
az çok değişir. Bilhassa hâricen kullanılan bâzı
merhemlerin bileşimine girer ve ağrı
dindiricidir. Hashas basi, haşhaşın
olgunlaşmasından, sütlüyken toplanan ve
kurutulan, tohumları çıkarılan kapsül
meyveleridir. Bileşiminde toplanma zamanına göre
değişen afyon alkaloitleri vardır. Harici ağrı
dindirici olarak, özellikle diş hekimliğinde
kullanilir. Tohumlarının yağı ise, tohumları
soğukta tazyik edilmesi sûretiyle elde edilen
yağdır. Soğukta elde edilen yağın bileşiminde
asitler az, sıcakta elde edilen yağın ise
asitleri fazladır. Soğukta elde edilen yağ, bâzı
merhemlerin bileşimine girer. Sıcakta elde
edilen yağ, yemek yağı ve sanayide sabun
yapiminda kullanilir.
İçerdiği zehirli maddeli dolayısıyla, hekim
kontrolü ve tavsiyesi olmadan kesinlikle
kullanılmamalıdır.
Hatmi:
(Apothekerstockmalve
/ Guimauwe / Marshmallow / Althaea officinalis)
Temmuz-ağustos aylarında, pembemsi-beyaz renkli
çiçekler açan, 50-150 cm yüksekliginde, çok
senelik, otsu ve tıbbî bir bitkidir. Sulak
çayırlar ve dere kenarlarında bulunur. Gövdeleri
dik ve tüylüdür. Yaprakları saplı ve çok
tüylüdür. Çiçekler, dalların ucundaki
yaprakların koltuğunda tek veya gruplar hâlinde
bulunur.
Türkiye’de yetiştiği yerler:
Akdeniz bölgesi.
Kullanıldığı yerler:
Bitkinin kullanılan kısımları yaprakları,
çiçekleri ve köküdür. Yaprakları bitki
çiçekliyken ve çiçekler tamâmen açmadan toplanır
ve gölgede kurutulur. Kökler ise yaslı
bitkilerden sonbaharda alınır, kabukları
soyularak gölgede kurutulur. Bütün bitki fazla
miktarda müsilaj taşır. Bundan başka nişasta,
sakaroz, galaktoz, pektin, yağ, tanen ve
asparagin taşır. Yaprak, çiçek veya kökleri
haricen ve dahilen göğüs yumuşatıcı olarak
kullanilir. Çiçekleri gölgede kurutulup çay gibi
demlenince göçüsü yumuşatır ve öksürüğe iyi
gelir. Dövülmüş hatmi taneleri vücuda sürülürse,
sinek ve böcek isirmailarni önler.
Ayni şekilde kullanılan diğer türler şunlardır:
Gül hatmi (Althaea rosea):
1-2 m yüksekliginde, beyaz, sari-kırmızı ve
siyahimsi- kırmızı renkli çok senelik bir
bitkidir. Meyvelerinin üzeri tüylüdür. Süs
bitkisi olarak yetiştirilir. Diğer hatmi gibi
kullanilir.
Killi hatmi (Althaeae hirsuta):
10-40 cm yüksekliginde, dik ve tüylü, eflatun
renginde çiçekleri olan bir bitkidir. Tıbbî
hatmi gibi kullanilir.
Havlıcan:
(Galgant
/ Alpinia / Galingale
/
Alpinia officinarum)
Bir çenekliler sınıfının Zencefilgiller
familyasından güzel çiçekli, itirli, çok yıllık,
otsu bitkidir. Diğer ismi galangal veya Çin
zencefilidir. Toprak üstü sapları çok fazla
dallanmış rizomlardan (kök saplarından) çıkar,
ilâve sapları da olabilir. Bir metreden fazla
yüksekliği vardır. Kırmızı çizgili, çiçekleri
beyaz yaprakları bulunur. Havlıcan çok cazip
çiçeklerinin ve kokusunun güzelliği sebebiyle
aranan bir bitkidir.
Kullanıldığı yerler:
Kurutulmuş rizomlari hamur islerinde kullanilir.
Bu rizomlardan elde edilen yağ sari sıvıdır.
Serinletici olup, kâfur benzeri kokuya sâhiptir.
Kurutulmuş rizomlari ve türevleri acimtrak
aromalıdır. Havlıcan kökü, meşrubatlarda,
dondurma, şekerlemeler, tarım ürünleri, çikolata
çeşitlerinde kullanılabilir. Rizomlari ayrica
zencefil gibi baharat olarak da kullanilir.
Tıbbî faydasının çok olduğu bilinmektedir.
Kaynatılan suyu bir miktar içilirse mîde
ağrılarına, romatizma ve kulunca iyi gelir. Bel
gevşekliği, çocukların yatağı kirletmesini
önler. Balgam söktürür, tükürük ifrâzâtını
arttırır. Ağız kokusunu giderir. Mafsal
ağrılarına ve mîde ekşimesine iyi gelir.
Havuç:
(Mohrrübe / Carotte / Carrot / Daucus corota )
Kökleri sebze olarak yenen iki yıllık bir kültür
bitkisidir. Havucun vatani Orta Avrupa’dır.
Yabânî olarak Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’da
rastlanır. Memleketimizde de rastlanmaktaysa da
kültür havucu özelliğinde değildir. Bitki 1-1,5
m kadar boylarında, az dallı, parçalı
yapraklıdır. Çiçekleri yazın açan küçük,
beyazımsı renkli semsiye durumunda
toplanmışlardır. Elverişli topraklarda ana kök
bir metre kadar derine inebilmektedir. Havucun
kazık seklindeki etli kökleri kültür sâyesinde
meydana gelmiştir. Havucun açık sari-turuncu
renkteki diş kısmi kabuk kısmidir. Kök meyveleri
farklı türleri sebebiyle çeşitli sekil ve
büyüklüktedir. Koyu sarimsi-turuncu renkte olan
iç kısmi odun dokusuna tekâbül etmekle birlikte
genellikle parankimatik hücrelerden yapılmıştır.
Türkiye’de yetiştiği yerler:
Doğu Anadolu hâriç bütün Anadolu.
Kullanıldığı yerler:
Bitkinin tohumları ve kazık kökleri (havuç)
kullanilir. Tohumlar eterim yağ ihtiva eder ki,
bu da geraniol elde etmekte kullanılabilir.
Ayrica konserve ve parfümeri sanayicinde
kullanilir. Kültür kök meyveler likopin, karo
tin provitamin A, B1, B2, C vitaminleri, % 7
oranında seker, % 29 kadar fosfor ve mâdenî
tuzlar ihtiva eder. Bu kök meyveler ham madde
olarak karo tin elde etmede, gıda olarak tâze ve
tursu hâlinde kullanilir. Provitamin A, vücutta
vitamin A hâline geçer. Vitamin A, hastalıklara
karsı mukâvemet kazandıran, göz ve cilt
hastalıklarını önleyen çok faydalı bir maddedir.
Tâze havuç, güneş yanıkları vakalarında lapa
hâlinde kullanilir. Havuç unu ve suyu çocukların
beslenmesinde çok faydalıdır.
Hayıt:
(Ayıt / Vitex agnus-castus / Agnus castus /
Petit poivre)
Mineçiçeğigiller familyasından, Bati ve Güney
Anadolu'da yaşayan bir ağaççıktır. Temmuz
aylarında mor renkli çiçekleri açar. Dalları ve
yapraklarında, uçucu ve sabit yağ, tanen, sineol,
sekerler, kristalize maddeler ve glikozit
vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Sancıları keser. Aybaşı
kanamalarını düzenler. Anne sütünü artırır.
Hazımsızlığı giderir. Karın ağrısı ve ishali
keser. Ayak şişlerini indirir. Akrep ve Arı
sokmalarında kullanılır.
Helvacıkabağı:
(Kestanekabağı / Cucubirta maxima / Winter
squesh / Potiron)
Gövdeleri silindir biçiminde, yaprakları böbrek
seklinde ve tüylüdür. Meyveleri basık küremsi,
saplı, ince kabukludur. Pişirildiğinde kabukları
yumuşar ve zar gibi soyulur. Kırmızı etli
kısmında sekerli ve nişastalı maddeler vardır.
Yemeği ve tatlısı yapilir.
Kullanıldığı yerler:
Her iki türün tıbbî olarak kurutulmuş tohumları
kullanilir. Tohumlarında sâbit yağ ve peporesin
vardır. Tohumları (çekirdekleri) tenya ve kurt
düşürücü olarak bilhassa çocuklarda
kullanılmaktadır. Tohumlar diş kabuklarından
ayrılarak dövülür, sekerle karıştırılarak
verilebilir. Ortalama doz çocuklarda 40 gr
büyüklerde takriben 100 gridir. Kabak çok
besleyici özelliktedir C ve B1 vitamini ihtiva
eder. Pişirilen etli kısmi yiyecekten başka
çıban ve sis yerlere lapa olarak da tatbik
edilir.
Hindistancevizi:
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Böbreklerdeki kum ve tasların
düşürülmesine yardımcı olur. Mide ağrılarını
giderir.
Hıyarşembe:
(Hind hıyarı / Hiyarşember / Casse / Cassia
fistula)
Baklagillerden, "Leguminoseae" denilen bir
ağacın meyveleridir. Doğu Hine, antim ve
Brezilya'da yetişir. Meyvesi silindirik ve
siyahtır. Terkibinde, seker, pektin, zamk, tanen
ve esans vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı önler. Fazlası müshildir.
Hodan:(Borretsch
/ Gurkenkraut / Bourrache / Borrego officinalis
/ Borage)
Mayıs-eylül ayları arasında mavi renkte çiçek
açan, sert tüylü, 15-60 cm yüksekliginde, bir
yıllık otsu bir bitkidir. Sığırdili olarak da
bilinir. Daha çok rutubetli yerleri sever.
Yaprakları buruşuk, sert tüylü, oval şekilli,
alttakiler saplı, üstekiler sapsızdır. Çiçekler
uzun saplıdır.
Türkiye’de yetiştiği yerler:
Marmara, Kuzey ve Bati Anadolu.
Kullanıldığı yerler:
Bitkinin çiçekleri ve yaprakları kullanilir.
Fazla miktarda müsilaj, reçine, mâdenî tuzlar
taşır. Yapraklar ve çiçekler ter verici, idrar
ve balgam söktürücüdür. Boğaz ağrılarına ve
öksürüğe karsı kullanilir.
Hünnap:
(Jujube
/ Jujubier / Jujube
/
Çigde / Zizyphus juiba / Zizyphus vulgaris /
Chinese date / Jujuba)
Nisan-mayıs ayları arasında, sarı renkli
çiçekler açan, hoş kokulu, 4-5 m yüksekliginde
dikenli bir ağacın, kırmızı kabuklu, sert
çekirdekli, iri zeytin biçiminde ve büyüklüğünde
bir yemişidir. En diş çeperi derimsi ve ince,
pulpası (yumuşak kişim) sari renkli ve tatlı
lezzetlidir Ünnap da denilir. Bahçelerde
yetiştirildiği gibi yabânî olarak da bulunur.
Asil vatani Suriye’dir. Ağacının gövdeleri
silindir biçiminde, esmer kabuklu, çok
dallıdır.Yapraklar karşılıklı 2 sıra hâlinde,
kısa saplı, diken seklinde 2 küçük
yaprakçıklıdır.Çiçekler 3-6 tânesi bir arada ve
oldukça küçüktür.Çanak yaprakları 5 parçalı ve
yeşil renklidir. Taç yaprakları sari renkli,
kıvrık olup 5 parçalıdır.
Türkiye’de yetiştiği yerler:Yerli
değildir. Marmara, Bati ve Güney Anadolu’da
yetiştirilir.
Kullanıldığı yerler:
Meyveleri tamâmen olgunlaştıktan sonra toplanır
ve güneşte kurutulur. Meyvelerinde seker, tanın
ve müsilajli maddeler bulunmaktadır.Çok eskiden
beri yumuşatıcı, balgam ve idrar söktürücü ve
kabız edici olarak kullanılmaktadır.
Hurma:
(Dattelpalme
/ Dattier / Date palm
/ Phoneix dactyfera / Datte)
İnsanoğlunun yetiştirdiği en eski bitki
çeşitlerinden biridir. Basil’in en eski
yerlileri Sümerler hurmayı en azından 5000 sene
önce ilk defâ yetiştirmişlerdir. Kuzey Afrika ve
Orta Doğu bölgelerinin ekonomisinde çok eskiden
beri büyük bir rol oynar. Amerika’ya İspanyollar
tarafından 19. yüzyılın baslarında getirilmiş ve
Meksika civârında yetiştirilmiştir. İlk defâ
Basra Körfezinde yetiştirildiği tahmin edilen
hurma bitkisi yaklaşık 18-24 m boyundadır.
Yapraklarının bir kısmi yere doğru sarkar ve bir
kısmi da yukarı doğrudur. Yapraklarının
uzunlukları 6 m civârındadır. Gövdeleri diktir.
Tabanından birçok sürgün verir. Yelpâze olan
yapraklarının büyükleri tepede toplanmıştır.
Çiçekleri ekseriyâ tek cinslidir. Başak
tipindeki çiçekleri “spata” adi verilen büyük
yapraklarla çevrelenmiştir. Gövdesinde yapraklar
genellikle toplu olarak bulunur. Küçük sari
çiçekleri toplu hâlde açarlar. Farklı cinsiyetli
çiçekler ayrı ağaçlarda yetişir. Dişi çiçekler
zamanla tek tohumlu meyvelere dönüşürler.
Meyveleri sarimsi kahve renkli, diş kabuk
sarimsidir. Orta kişim etli ve seker bakımından
zengindir. Tohum silindirik, sert ve bir yüzü
boyunca derin olukludur.
Türkiye’de yetiştiği yerler:
Memleketimizde Phoenix dectylifera türü
örnekleri azdır. Buna karşılık Phoenix
canariensis daha çok yetiştirilmektedir. Gövde
tabanında sürgünler vermesi ve tohumların daha
kısa ve şişkin olusu ile ayırt edilir. Bati ve
Güney Anadolu ve Akdeniz bölgesinde
yetiştirilmektedir. Memleketimizde yetişenlerin
hurma meyvelerinin gıdâ bakımından önemi yoktur,
daha çok gölge verici olarak kullanilir.
Kullanıldığı yerler:
Hurmanın meyvesi tatlı ve besleyicidir. Yaklaşık
% 20 nem ihtivâ eden tâze hurmalarda % 60-65
seker ve % 2 protein vardır. Kurumuş hurmalarda
seker oranı % 75-85 civârındadır. Bir diğer
hurma çeşidi olan Phoenix sylvestris’ten hurma
şekeri elde edilir. Ayrıca, bedeni ve zihni
gelişmeyi sağlar. Kansere karsı koruyucu olduğu
bilinir. Boğaz ağrısını keser. Bronşit, öksürük
ve soğuk algınlığı şikayetlerini giderir. Kemik
hastalıklarında faydalıdır.
Hüsnüyusuf:(Guguçiçegi
/ Dianthus barbatus / Iychinide / Bunch pink /
Yalınkat karanfil)
Karanfilgiller familyasından bir çeşit süs
bitkisidir.
Kullanıldığı yerler:
Mide üşütmesinden doğan şikayetleri giderir.
İktidarsızlıkta da faydalıdır.
LÜTFEN !!!
Lütfen bizlere Rahatsızlığım
nedir? Sebebi ne olabilir ? gibi sorular
iletmeyiniz. Bizler doktor değiliz teşhis için
mutlaka doktorlarınıza başvurunuz..
Amacımız teşhis etmek olmadığı gibi teşhisi konmuş
rahatsızlıklarınız için modern tıbbın vermiş
olduğu, tedavi yanında yardımcı doğal ürünler
kullanmak istediğinizde sizlere uygun ürünler
sunabilmektir.
|